Od końca XIX w. socjalizm stał się dla Żydów jedną z czołowych opcji ideowych. W Galicji idee socjalistyczne promowała założona w 1905 r. Żydowska Partia Socjalno-Demokratyczna.

Na przełomie XIX i XX w. społeczność żydowska uległa zasadniczej zmianie. Ze względnie jednolitego stanu żydowskiego czasów średniowiecza, trudniącego się głównie handlem i rzemiosłem, arendą i szynkarstwem, wyłoniły się dwie klasy antagonistyczne: burżuazja, która się szybko asymilowała, oraz proletariat, który emancypował się od religii i stał się dostępny dla idei socjalistycznej. W społeczności żydowskiej w dalszym ciągu przeważały klerykalne masy, konserwatywne i bierne. Jednak począwszy od lat 70. i 80. XIX w. coraz częściej dochodziło do walk strajkowych i bitew klasowych. Powstawały pierwsze formy żydowskich organizacji robotniczych.

Propagandę socjalistyczną prowadzili wśród Żydów galicyjskich już w 1879 r. lwowscy socjaliści. Upłynęło jeszcze 10 lat, zanim w Galicji powstała pierwsza organizacja żydowskich robotników – stowarzyszenie samopomocowe założone przez Salomona Rubinsteina. Był synem rabina z Żółkwi, ale porzucił wyznanie mojżeszowe i wyjechał do Paryża. Studiował tam języki i dzieła Karola Marksa. Kiedy przyjechał do Galicji, zasłynął jako utalentowany agitator socjalistyczny, w tym również w języku żydowskim. W aktach austriackiej policji był notowany jako „niebezpieczny anarchista”.

Dalsza część artykułu dostępna dla posiadaczy prenumeraty cyfrowej. Wykup dostęp już za 4 zł!
Zaloguj się lub Wykup
Sprawdź Wykup
Anuluj
Pełny dostęp do treści na 7 dni za 4 zł.
Pełny dostęp do treści na 30 dni za 15 zł.
Pełny dostęp do treści na 90 dni za 40 zł.
Pełny dostęp do treści na 180 dni za 70 zł.
Odblokuj na 7 dni
Odblokuj na 30 dni
Sprawdź
Odblokuj na 90 dni
Odblokuj na 180 dni
Odblokuj
Anuluj

Facebook Comments
Poprzedni artykułWyrób wyboropodobny
Następny artykuł„Wiara czyni czuba”
Artur Cecuła
Teolog protestancki i publicysta. Ukończył studia na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Jest magistrem teologii ewangelickiej. Z „FiM” współpracuje od 2003 r. Jego zainteresowania koncentrują się wokół Biblii i aktualnych wydarzeń. Mieszka w Krośnie na Podkarpaciu, więc często korzysta z uroku pobliskich Bieszczadów i Beskidu Niskiego. („Guru” polskich ateistów – przyp. red.).