Polska ma jeden z bardziej restrykcyjnych systemów w Europie: to samo ziele konopi może być legalnym lekiem z apteki albo dowodem w sprawie karnej — o różnicy decyduje recepta. Odpowiedź na pytanie o legalność zależy więc od tego, o którą marihuanę pytamy: rekreacyjną, medyczną czy produkty z konopi włóknistych (CBD).
Marihuana rekreacyjna: przestępstwo, nie wykroczenie
Podstawą prawną jest ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Jej art. 62 ust. 1 przewiduje za posiadanie środków odurzających — a ziele konopi innych niż włókniste do nich należy — karę pozbawienia wolności do 3 lat. W wypadku mniejszej wagi grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, natomiast posiadanie znacznej ilości to już zagrożenie karą od roku do 10 lat więzienia.
Ważny niuans: karalne jest posiadanie, nie samo zażycie. Ale w praktyce trudno zażywać, nie posiadając — więc ta różnica rzadko kogoś ratuje.
Istnieje furtka w postaci art. 62a: jeżeli ilość jest nieznaczna, przeznaczona na własny użytek, a orzeczenie kary byłoby niecelowe, prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa. Słowo klucz to „może" — to decyzja uznaniowa, a nie prawo obywatela. Ustawa nie definiuje „nieznacznej ilości", więc los sprawy zależy od praktyki konkretnej prokuratury.
Marihuana medyczna: legalna od 2017 roku
Nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 2017 r. dopuściła ziele konopi innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki i żywicę jako surowiec farmaceutyczny do sporządzania leków recepturowych w aptece. Pacjent z ważną receptą posiada i stosuje marihuanę w pełni legalnie.
Od 7 listopada 2024 r. obowiązuje jednak istotne zaostrzenie: rozporządzenie Ministra Zdrowia wymaga, by recepta na ziele konopi innych niż włókniste (a także m.in. fentanyl, morfinę i oksykodon) była wystawiona po osobistym zbadaniu pacjenta — teleporada odpada. Wyjątkiem jest kontynuacja leczenia u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Koniec z receptami „na klik" w pięć minut przez internet.
Czego pacjentowi nadal nie wolno? Uprawy. Samodzielne hodowanie konopi pozostaje zakazane nawet dla osób leczonych medyczną marihuaną — legalny surowiec pochodzi wyłącznie z apteki.
Pacjent a kontrola policyjna
Rzecznik Praw Obywatelskich pytał Komendę Główną Policji, jak funkcjonariusze mają traktować pacjentów. Odpowiedź KGP: osoba lecząca się medyczną marihuaną nie może być z góry traktowana jak podejrzany, a policja musi mieć uzasadnione podejrzenie przestępstwa, by podjąć czynności. Pacjent nie ma prawnego obowiązku noszenia przy sobie recepty, zaświadczenia czy dowodu zakupu — ale posiadanie tych dokumentów znacząco skraca ewentualną kontrolę. KGP zaznacza zarazem, że weryfikacja bywa trudna, bo legalne preparaty potrafią mieć wyższe stężenie THC niż susz z nielegalnego obrotu.
Konopie włókniste i CBD: legalne do 0,3% THC
Ustawa rozróżnia konopie „inne niż włókniste" (nielegalne bez recepty) od konopi włóknistych, w których suma THC i kwasu tetrahydrokannabinolowego nie przekracza 0,3% w suchej masie. Produkty z konopi włóknistych — w tym popularne olejki i susze CBD — są legalne w obrocie. Granica jest jednak twarda: przekroczenie 0,3% THC przenosi produkt z półki sklepowej wprost pod art. 62.
FAQ
Czy marihuana jest legalna w Polsce do użytku rekreacyjnego?
Nie. Posiadanie marihuany rekreacyjnej jest przestępstwem z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności, a przy znacznej ilości — do 10 lat.
Czy za małą ilość na własny użytek można uniknąć kary?
Czasami. Art. 62a pozwala umorzyć postępowanie przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek, ale to uznaniowa decyzja prokuratora lub sądu, nie automatyczne prawo.
Czy medyczna marihuana jest legalna i jak ją zdobyć?
Tak, od 2017 r. — wyłącznie na receptę, realizowaną w aptece. Od 7 listopada 2024 r. pierwsza recepta wymaga osobistego zbadania przez lekarza (bez teleporady); o kwalifikacji do terapii decyduje lekarz.
Czy pacjent może sam uprawiać konopie na własne potrzeby?
Nie. Uprawa konopi innych niż włókniste pozostaje zakazana także dla pacjentów z receptą — legalny surowiec pochodzi tylko z apteki.
Źródła
- Rzecznik Praw Pacjenta (gov.pl) — „Preparaty o działaniu uzależniającym tylko po osobistym zbadaniu pacjenta przez lekarza": https://www.gov.pl/web/rpp/preparaty-o-dzialaniu-uzalezniajacym-tylko-po-osobistym-zbadaniu-pacjenta-przez-lekarza (wymóg osobistego badania od 7.11.2024, zakaz teleporad, wyjątek dla kontynuacji w POZ)
- Rzecznik Praw Obywatelskich — „Legalna marihuana medyczna a działania Policji. Odpowiedź KGP": https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-legalna-marihuana-medyczna-kgp-odpowiedz (legalność medycznej marihuany od 2017 r., zakaz uprawy, dokumenty pacjenta, traktowanie przez policję)